Wójt: Jan Cymerman 20 listopada 2017. imieniny: Edyta, Edmund, Anatol
Joachim Lelewel

Joachim Lelewel urodził się 22 marca 1786 roku w Warszawie. Jego ojciec pochodził z Wystrucia w Prusach. Przodkowie Joachima pisali się von Lowensprong Loelhoefel. Loelhoefelowie spolszczyli się szybko. Karol Lelewel - ojciec Joachima - absolwent prawa w Getyndze, kapitan dragonów, człowiek światły i prawy sprawował przez 20 lat odpowiedzialną funkcję kasjera Komisji Edukacji Narodowej zgasłej wraz upadkiem Powstania Kościuszkowskiego i III rozbiorem Polski.

W roku 1775 uzyskał sejmowe zatwierdzenie polskiego brzmienia nazwiska Lelewel. Uchodził za człowieka wyjątkowej uczciwości i skrupulatności.

W czasie Insurekcji Kościuszkowskiej Karol Lelewel był komisarzem cywilno - wojskowym. Po tragedii powstania
i katastrofie trzeciego rozbioru, opuścił pruską Warszawę i osiadł pod Warszawą w Woli Cygowskiej poświęcając się gospodarstwu i życiu rodzinnemu. Dopiero w 1807 roku - kiedy Warszawa była już stolicą Księstwa Warszawskiego - powrócił na stanowisko urzędnicze w Dyrekcji Edukacyjnej. 

 Żadne z rodzeństwa Lelewelów  nie podejmowało ważniejszej decyzji życiowej bez uprzedniego zasięgnięcia porady babki i rodziców, sióstr i braci. Pociąg do pracy umysłowej przejawia bardzo wcześnie, logiczne dziecko formułuje śmiało swoje wątpliwości i wnioski. Od dziewiątego roku życia pobierał systematyczną naukę. Pierwsze cztery lata korzystał z nauczania domowego w Woli Cygowskiej, dokąd rodzice sprowadzili nauczyciela - pijara.

W wieku 14 lat został posłany do III klasy Konwiktu Pijarów W Warszawie. W wieku dojrzałym, Joachim Lelewel stał się uczestnikiem Powstania Listopadowego. Narodowego zrywu Polaków, wywołanego miedzy innymi nieprzestrzeganiem  postanowień   konstytucyjnych zagwarantowanych  dla Królestwa Polskiego na Kongresie Wiedeńskim z 1815 roku. Od 27 grudnia 1830 roku był  w rządzie  powstańczym zastępcą ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego. Pełniąc swoje obowiązki opracował  i przeprowadził reformę Szkoły Głównej
w Warszawie, rozszerzył autonomię uniwersytecką, wprowadził wolne wybory rektora przez Senat Uniwersytetu. Lelewel był zwolennikiem i wyrazicielem poglądu że dla zwycięstwa powstania potrzeba jest zaangażowania się weń całego narodu oraz  mobilizacja milionów rzesz mieszczan i chłopów. Uważał, że warunkiem dalszego pomyślnego rozwoju państwa musi być uwłaszczenie chłopów, zniesienie ,,pańszczyzny'' reformowanie gospodarki rolnej
z bezpłatnej i przymusowej na podlegającą regułom swobodnej wymiany towarowo - pieniężnej, oraz  nadanie  praw obywatelskich mieszczanom i chłopom.  Kwestie społeczne podnoszone przez Lelewela zarówno w kraju jaki na emigracji nie były nowymi ani dla  zniewolonego narodu polskiego, ani dla innych społeczeństw XIX wiecznej Europy i Świata.

W tym czasie dzięki ich skutecznemu rozwiązywaniu  na kontynencie Europejskim dokonały się rewolucyjne procesy przemian  społecznych, technologicznych, kulturowych, prawnych i cywilizacyjnych, a po drugiej stronie oceanu rozpoczeły funkcjonowanie  wielokulturowe społeczeństwa, które swój rozwój, bogactwo i pomyślność  zawdzięczają przestrzeganiu zasady równości  wszystkich  ludzi   wobec praw  zagwarantowanych każdemu 
w Konstytucji. 

Drugą połowę swego życia – po upadku Powstania listopadowego - Lelewel spędził jako wygnaniec na emigracji
z carskim wyrokiem śmierci wydanym zaocznie. Najpierw we Francji dwa lata a później w Belgii 28 lat .

W życiu emigracyjnym odegrał rolę nieugiętego szermierza o niepodległość narodową którą wiązał ze sprawami kwestii społecznych. Kontaktował się z międzynarodowym ruchem liberalnym i demokratycznym. Za swoją działalność został wydalony z Francji. Po wydaleniu z Francji osiadł w Brukseli gdzie w latach 1833 – 1861 znosił trudy życia codziennego żyjąc ubogo. Dla podkreślenia swej postawy wygnańca i demokraty przyodziewał niebieska koszulę robotników i polską rogatywkę – magierkę. Wtedy był już uczonym światowej sławy.

Wśród belgijskich demokratów i ludzi nauki znalazł wielu przyjaciół. Gdy otworzono Uniwersytet Brukselski został jednym z pierwszych profesorów. A gdy powstała Biblioteka Królewska poproszono Lelewela o stworzenie
i poprowadzenie Gabinetu Numizmatycznego – którego pozostał honorowym prezesem aż do śmierci . Wiele jego ważnych prac naukowych zostało napisanych i wydanych w Brukseli, a ich stałym nabywcą i miłośnikiem był król Belgów Leopold I.

Joachim Lelewel wtopił się w brukselski krajobraz zdobywając serca i umysły nie tylko wielkich ówczesnego świata, ale także ulicy brukselskiej – gdzie nazywano do polskim Diogenesem i uważano za symbol dążeń demokratycznych
i niepodległościowych.

Joachim Lelewel zmarł 29 maja 1861 roku. Wkrótce potem na budynku, w którym mieszkał – przy ulicy des Eperonniers 58 - staraniem przyjaciół i władz miejskich wmurowano tablicę pamiątkową. Pamięć o Nim nie zaginęła dotąd  ani w Brukseli, ani w Wilnie, ani w Warszawie,  trwa także w Woli Cygowskiej na terenie Gminy Poświętne

Opracował:  Piotr STANISZEWSKI


Wykorzystane materiały źródłowe i bibliografia

1.    ,, Joachim Lelewel ‘’ – aut. Żanna Kormanowa

2.    ,, Ostatnie lata Pierwszej Rzeczypospolitej  ‘’  - Zeszyty Historyczne - aut. Zofia Zielińska 

3.    ,, Polityka Społeczna pomiędzy ideą a działaniem ‘’ – Uniwersytet Warszawski – aut. Julian Auleytner

4.    strony internetowe Polskiej Szkoły w Brukseli im. Joachima Lelewela


 
SONDA
Która część strony WWW interesuje Cię najbardziej?
Aktualności
Część Historyczna
Inwestycje
Nie mam zdania
zobacz wyniki

<<   Listopad   >>
NiPoWtŚrCzPtSo
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30

MAPA SERWISU
STATYSTYKA